بی بی ماه بیگم صمصام بختیاری

زندگی نامه

بی بی ماه بیگم همسر اول مرتضی‌ قلی خان صمصام، دختر عباس قلی خان بختیاری و خواهر حاج سلطان‌ علی شهاب‌ السلطنه بختیاری است؛ در سال ۱۳۲۰ ه.ش که حمله نیروهای متفقین به ایران چهره همه چیز را دگرگون کرد و با تبعید رضاشاه دوران زندانی خانگی مرتضی‌ قلی خان و خانواده‌اش بسر آمد و فرصتی پدید آمد که آزادانه به سرزمین بختیاری بازگردند، مرتضی‌ قلی خان صمصام بختیاری می‌توانست به شلمزار بازگردد ولی با توجه به اوضاع کشور تصمیم گرفت در تهران بماند و امور شلمزار و قلعه این شهر را به پسرش امیر بهمن و همسرش بی‌ بی ماه بیگم بسپارد.

بی‌ بی ماه بیگم زنی زرنگ و باهوش بود، ایشان با علاقه و اشتیاق زیاد روزنامه می‌خواند و به مسائل روز توجه می‌نمود، طرفدار دادن حق رأی به زنان و شرکت زنان در انتخابات بود.

درگذشت

در نهایت، در سال 1336 ه.ش در همان اتاقی که در پرورشگاهی که برای پسران بی‌سرپرست و بی خانواده بختیاری ساخته بود، برای خود در نظر گرفته بود دار فانی را وداع گفت و با ساخت پرورشگاه از خود یادگار و نامی نیک در چهار محال و بختیاری و در ایران به جای گذاشت، بعد از وفات در تخت فولاد اصفهان تکیه فندرسکی در آیینه‌ خانه آرامگاه بختیاری‌ها مدفون شد.

پس از درگذشت بی‌ بی، ورثه وی اقدام به تنظیم وقف نامه رسمی تحت شماره ۴۱۷۴۴ در تاریخ ۱۳۳۶/10/18 ه.ش در دفترخانه ۱۹ اصفهان نموده و پرورشگاه را بر اطفال فقیر و یتیم که حق تقدم دارند بر اطفال فقیر به ثبت رسمی رساندند.

فعالیت های اجتماعی

در سال ۱۳۲۲ ه.ش که استان چهار محال و بختیاری شکل گرفت و مرتضی‌ قلی خان صمصام بختیاری به استانداری آن برگزیده شد این فرصت پیش آمد تا بی‌ بی ماه بیگم به آرزوی دیرینی که داشت جامه عمل بپوشاند.

آرزوی وی ساختن پرورشگاهی برای پسران بی‌سرپرست و بی خانواده بختیاری بود، وی در مورد دختران زیاد دل‌نگران نبود زیرا فکر می‌کرد آن‌ها ازدواج می‌کنند و خانواده خود را تشکیل می‌دهند ولی با تجربه‌های که در ایل داشت می‌دانست پسران بی‌سرپرست و بی خانواده شانس خیلی کمی برای ساختن زندگی خود دارند.
 

موقوفات

در مجموع، 6 دانگ عرصه و اعیان پرورشگاه ایتام و چند باب مغازه ویژه ایتام از وی به یادبود باقی مانده است.

«بی بی ماه بیگم بختیاری» از بانوان برجسته استان چهار محال و بختیاری است که اوایل قرن معاصر با وقف املاک وسیع و با ارزش، مدارس و مراکز نیکوکاری بزرگی را در مرکز استان بنیان نهاد که منشاء خدمات فراوانی گردید و بسیاری از بزرگان و نخبگان قدیم استان در مراکز و مدارسی که وی تاسیس نمود راه ترقی را طی نمودند.

در طول تاریخ همیشه افرادی بودند که با کار های خیر خود نامی نیکو از خود بر جای گذاشته اند و همیشه مردم از آنها یاد می کنند. اگرچه افراد نیک اندیش و خیری بسیاری نیز بوده اند که نامی از آنها فاش نشده است. در میان افراد خیر استان چهار محال و بختیاری بانوی خیری برای اولین بار در شهرکرد در عرصه وقف وارد شد که عمل او مردم را به سمت عمل خیر می کشاند و اقدام او موجب شده است که امروز همه قشر های مختلف مردم در همراهی با این قدم خیر عمراه شوند.

این بانوی بختیاری که نام او بی بی ماه بیگم صمصام بختیاری است همسر مرتضی قلی خان بختیاری (فرزند صمصام السلطنه) بود، بسیاری از بزرگان و نخبگان قدیم استان در مراکز و مدارسی که وی در دهه ۱۳۱۰ به بعد تاسیس نمود راه ترقی را طی نمودند. اولین مدارس استان نیز توسط خوانین بختیاری در شهرکرد (مرکز استان) ـ جونقان ـ بروجن ـ شلمزار ـ سورشجان و… تأسیس گردید. بی بی ماه بیگم ایتام و بچه های فقیر را بسیار دوست داشت و اغلب این کودکان را در خانه خود غذا می داد.

ی بی ماه بیگم  بختیاری برای کمک به ایتام املاک خود را وقف کمک به ایتام می کند که این اقدام او  تبدیل به یک پرورشگاه ایتام و تعدادی مغازه تجاری برای تأمین هزینه های ایتام می شود.

بعد از انقلاب این موقوفه تغییراتی کرد از جمله اینکه مجتمع تجاری امام صادق (علیه السلام) در قسمتی از موقوفه و مجتمع تجاری – خدماتی که توسط واقف حاج عبدالله موسوی در زمینی به مساحت ۱۲ هزار مترمربع ساخته شدند و امروز کودکان بی‌سرپرست در مکانی با عنوان کانون فرهنگی و تربیتی شبانه‌روزی اما صادق (ع) شهرکرد در زمین همین موقوفه نگه‌داری می‌شوند.

در نهایت اقدام به ساخت پرورشگاهی که شامل یک سری اتاق خواب برای کودکان، کلاس‌های درس اتاق‌های مدیر و آموزگاران، اتاق‌هایی برای بی‌ بی و خدمتکارش، آپارتمانی در ورودی مرکز برای سرایدار و خانواده‌اش، آشپزخانه و انباری و. . . کرد که مدیریت این مجموعه در آن زمان به عهده خود بی‌ بی بود.